جستار سلسله‌بانِ نور؛ تحلیل پیوند تمدنیِ غدیر، ولایت فقیه و ظهور / دکتر مهناز ابراهیمی؛ پژوهشگر و مدرس

جستار سلسله‌بانِ نور؛ تحلیلِ پیوند تمدنیِ غدیر، ولایت فقیه و ظهور / دکتر مهناز ابراهیمی؛ پژوهشگر و مدرس، عضو انجمن تخصصی فقه و حقوق و شوراهای صلح و سازش سازمان بسیج حقوق دانان

«در هنگامه ی سُرورِ علوی، آنگاه که تاریخ میانِ قلبها پل می‌زند، فرارسیدن عید سعید غدیر خم، بزرگ‌ترین تجلی‌گاهِ توحید و امامت را تبریک و تهنیت عرض می‌کنیم. غدیر، نه یک واقعه در جغرافیای حجاز، که قطب‌نمایِ حرکتِ انسان در مسیرِ ابدیت است. باشد که در سایه‌سارِ ولایتِ علوی، سربازانی شایسته برای حجتش و برپاکننده‌ی عدلِ مهدوی باشیم.»‌
غدیر؛ تجلیِ اکمال و میثاقِ لایَتغیر
عید غدیر، نقطه عطفِ تاریخِ نبوت است؛ لحظه‌ای که در آن «دین» از ساحتِ ابلاغ، به مقامِ «تحقق و اجرا» قدم گذاشت. خداوند متعال با نزول آیه تبلیغ (سوره مائده، آیه ۶۷): «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ…»، انجام این رسالت را هم‌سنگ با کلِ رسالت پیامبر (ص) دانست. این نشان می‌دهد که «ولایت»، ستونِ اصلیِ خیمه‌ی اسلام است. بلافاصله پس از نصب امیرالمؤمنین (ع)، آیه اکمال (سوره مائده، آیه ۳) نازل شد: «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ…». از منظر کلامی، اسلام بدونِ «ولی»، کالبدی بدون روح و قانونی بدون مجری است. غدیر، معمارِ ساختاری است که در آن «حکومت»، ابزاری برای تعالیِ معنوی انسان می‌شود.
‌
حدیث ثقلین؛ رمزِ استمرار و پیوند با وحی
برای درکِ تداومِ این ولایت، هیچ سندی محکم‌تر از حدیث متواتر ثقلین نیست:
«إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی… لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّی یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ»
‌
عبارتِ «لَنْ یَفْتَرِقَا» (هرگز از هم جدا نمی‌شوند)، برهانی قاطع بر ضرورتِ وجود یک «ولی» در هر عصر و زمان است. این پیوندِ ناگسستنی ثابت می‌کند که ولایتِ غدیر، یک جرقه در تاریخ نبوده، بلکه جریانی است که تا قیامِ قیامت و تا لحظه‌ی رسیدن به حوض کوثر، هدایتِ خلق را بر عهده دارد که امروز در وجودِ مقدس حضرت بقیه‌الله‌الاعظم (عج) تجلی یافته است.
‌
ولایتِ فقیه؛ نیابتِ عام و استقرارِ نظامِ اطاعت
در دوران غیبت، الگویِ غدیر از طریقِ «نیابتِ عام» تداوم می‌یابد. برای اثباتِ این جانشینی، به دو سندِ محکم استناد می‌شود:
۱ــ نخست، توقیعِ شریف امام زمان (عج): «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَهُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَى رُوَاهِ حَدِیثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ».
۲ــ دوم، حدیثِ راهبردیِ «نهی‌الوصیین» که مسیرِ اطاعت را ترسیم می‌کند:
«إِنَّ أَهْلَ بَیْتِی هُمُ أَوْلِیَاءِ عَلِیٍّ وَ لَکُمْ عَلِیٌّ أَطاعَ، وَ أَطاعَ لَکُمْ عَلِیٌّ»
(اهل‌بیت من، اولیای علی (ع) هستند؛ و علی (ع) برای شما [مسیر] اطاعت است و [جانشینانِ] علی برای شما راهِ اطاعت را می‌گشایند.)
‌
این احادیث، اصلِ «نظام‌مندیِ اطاعت» را در عصر غیبت تثبیت می‌کنند. بر این اساس، نظام مقدس جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری (ولیّ امرِ زمان)، تجلیِ عینیِ این حکمِ الهی هستند. رهبری در این نظام، نه یک مقامِ سیاسیِ مرسوم، بلکه استمرارِ وظایفِ اجراییِ غدیر در دورانِ غیبت است. اطاعت از ولیّ امر، در واقع لبیکِ علمی و عملی به همان ندایِ «من کنت مولاه» در دنیایِ پیچیده‌ی امروز است.
‌
از هندسه‌ی انقلاب تا تمدنِ ظهور
انقلاب اسلامی، یک «پیش‌قیام» برای فراهم آوردنِ زیرساخت‌هایِ ظهور است. ولایت فقیه، جامعه را به گونه‌ای تربیت می‌کند که از «فردگرایی» به سوی «جامعه‌پردازیِ ولایی» حرکت کند. طبقِ روایات، ظهور زمانی رخ می‌دهد که امت، ظرفیتِ پذیرشِ حاکمیتِ مستقیمِ معصوم را پیدا کرده باشد. از این رو، صیانت از نظامِ رهبری و تقویتِ پایگاهِ ولایت در کشور، دقیقاً به معنایِ کوتاه‌تر کردنِ فاصله تا صبحِ ظهور است؛ چرا که ظهور، نیازمندِ امتی است که تمرینِ اطاعت از «نائب» را به کمال رسانده باشد.
‌
‌
«غدیر، ریشه‌یِ هویت‌بخش و ضامنِ اتصالِ ناگسستنیِ گذشته به آینده است؛ شجره‌ی طیبه‌ای که از چشمه‌ی وحی سیراب گشته، ساقه‌ی آن امامت و شاخه‌هایِ پُرثمرش در عصرِ غیبت، “ولایت فقیه” است. ما امروز در میانه این مسیرِ تمدنی، نه تنها وارثانِ میراثِ علمی و معنویِ اهل‌بیت (ع)، بلکه “همکارانِ فعالِ نظامِ ولایت” در جاده‌ی منتهی به ظهور هستیم. میوه‌یِ این درختِ کهن، چیزی جز تشکیلِ تمدنِ نوینِ اسلامی و درکِ دولتِ کریمه‌یِ حضرت حجت (عج) نخواهد بود. بنابراین، شناختِ حقیقیِ غدیر، در التزامِ عملی به نهادِ رهبری و آمادگیِ همه‌جانبه برای ظهور خلاصه می‌شود. امروز، صیانت از آرمان‌هایِ انقلابِ ولایی تحتِ لوایِ “ولیّ امرِ زمان”، نه یک انتخابِ سیاسی، بلکه بزرگ‌ترین آزمونِ غدیرشناسیِ ما در پیشگاهِ تاریخ و تداومِ همان لبیکی است که در کنارِ برکه‌یِ غدیر طنین‌افکن شد. این مسیر، از غدیر آغاز شده، از کوچه‌هایِ مدینه و کربلا گذشته و با اقتدارِ ولاییِ امروز، به صبحِ روشنِ ظهور پیوند خواهد خورد؛ إن‌شاءالله.»